Friday, July 20, 2007

tuifinriat leh thlaler


"Tuifinriat ang khawngaihna hi,
Tui liam angin ngilneihna;
Nunna Lal thianghlim thihna hi,
Ka nun tlanin a thi a,"


he hla hi naupang te kan nih laiin hlim na alo thleng a, mizoram ah an lam pui luih luih mai.a hla sak tawh chuan an sa nawn ngun lutuk kha a then te phei kha chuan a hla phuah tu hian a phuah tawi lutuk ani, ti te pawh an awm thin. han ngaihtuah let leh hian a hla thluk kha nge kan tui pui a, a hla thu aw? tih ngaihtuahna ah chuan a rawn chhuak ve leh thin. a hla thu kan tui pui tlang e , han ti dawn ila, tuifinriat hmu tak tak hi kha tih lai a hla lam pui zing ah khan kan tam awm mang si lova. mizo hla hlui ho hmuh ve phak tawk ah lah hian tuifinriat sawi na hi a awm tlem khawp ni tur ani ka la hmu mang hauh lo mai.mizoram tlangram ani a, tuipui chu kan hlat khawp chuan a hriat a, engtin nge tuifinriat tih tawngkam hi alo chhuah thei mai aw? tih rilru ah chuan a awm a. tui-fin-riat tiin han then sawm ta ila. tui 8 in fin khawm na ni ngei tur ani a. enga tinge 9 emaw 7 ni lova 8 kher anih na chhan hria kan awm em? tuifinkua emaw tuifinsarih emaw ni lova tuifinriat anih kher na chhan hria kan awm em??
tuifinriat anga khawngaihna tam tih sawi na hla kan lam pui ani mai a. rinna mitthla in tuifinriat kan hmu tlang a, tui cham put mai, zau tak tur ang in kan suangtuah tlang a.mizoram ang tlangram a piang a sei lian te tan chuan tuifinriat hmuh chu buaithlak deuh tur ani, chutiang bawk in tuifinriat kam a piang a sei lian te tan chuan , mizoram tlangram ang chu hmuh kher chu har deuh tur ani.rinna mit tel lo chuan!!jerusalem chu rinna mit a thlir in hla a phuah te pawh an awm a.
jerusalem tih chu hnam dang tawng atanga lo chhuak anih hmel a.mahse tuifinriat chu mizotawng atanga lo piang chhuak anih hmel tlat mai a.
tuifinriat tih thu mal lo chhuah dan hi enge ni ta ang??


tin, tuifinriat ang khawngaihna hi, tih kan hlim pui em em lai vel a, kan hlim pui dang hla ;

"Rei tak thlaler rama ka bo hnu hi,
Tunah i aw hriain ka lo hnai e"(Misual ka ni;Lalpa,min ngaidam rawh,- R.L.Kamlala)

thlaler pawh hi a tam zawk chuan rinna mit tho in kan hmu in ka hria. mizoram , india ram chu sawi loh khawvel a ruah tui tlak tam na ber pawl a cheng ten, thlaler ram ro a bo ta anga kan in hria hi chu, rinna in thlaler ah kan bo a, rinna vek in kan let leh ni awm tak ani. ramngaw pik ah bo ang in inhria ilang chuan , ramngaw pik chu kan nei a, bo te pawh an awm thin chuan a hriat a, mahse thlaler ber kher chu kan hlat em mai a, bo tum pawh ni ila , bo hma in thlaler awm na hriat hmasak a, chumi lam pan a kal ngar ngar a, chuan thlaler ah chuan bo tur a ar kawh chhuah ngawt ani mai a.he2.mahse a hla phuah tu hian Israel fa te Aigupta(egypt tiin thenkhat chuan an ko) bawih atanga an chhuah a, thlaler a an bo kual ve , rilru atanga a phuah ni awm tak ani a. Rinna mit a thlaler hmu in, rinna mit in thlaler ah chuan a bo ta a. rinna mit vek in "khawi zu leh hnute tui luanna ram" ah chuan kan lut ta ni ngei tur ani. Buannel ram dai ram ngaw pik a bo chung chang hla ah ka la hmu vak lo?? rinna mit in buannel ram, ram ngaw dur pui mai, kan chenna ram ngei mai, kan fang hlawm lo ani ange!
!!

Saturday, July 14, 2007

chu tlang ah chuan....





Reiek tlang a han lawn tak tak chuan rin aiin a lo nuam hle mai. a tlang chhip pan na tur in step an lo siam a,fur khaw nal em em a , tlang lawn khat em em , tluk leh ding awn , a bawk vak thleng ve tawk tur te pawh , in hemi lungrem avang hian muang mar in tawlh thluk hlau miah lo in kan thlen ve theih phah a. a tih zia ka ti hle mai. mahse , hemi lungrem -step siam pawh hi, a -natural na a ti dang lam ti a sawi sel deuh tu te pawh an awm ve tho ani awm e.

hetia , kawng kawi chho ngiai mai a kan kal lai hian , ka rilru ah chuan "kristian van ram kawng zawh" bu a 'kristiana ' kal kawng te pawh ni awm tak hian ka hria a, kristiana phei kha chuan kraws hmun a thlen hma loh chu a sual rit tak kha ala phur bawk si a, hahthlak deuh tur ani. tui bottle leh kuhva hring aia rit kan keng lo chung pawh in kan thaw rang halh halh khawp mai.

hemi step lawn tan tirh na tur chiah , chho awih dan em em kha aw!!! phai lam a lo awm rei ve deuh tawh tan chuan ding lam leh vei lam awih nghal vut mai kar a step a han lawn chu ,lu a hai thei lek lek ani. a chhoh dan em em lah kha , kan mizo-politician hlun ve tak pakhat in , mizoram chhim lam pang an campaign chung chang vel a ziah a, an kawng kal na chho lutuk "mahni sazu hmawr kan rap tep thin ani" a tih ang vel a chho kha anih ka ring .



"Romei zamin tlangtin mualtin
A bawm chiai e, lunglen an.
Rairah riang val khaw chuan nuam an
Tlangtin, mualtin a dum dur e.
A saw raltiang lentu Zobawm saw

Chhingmit titlaitu tukloh ram chhah kar saw
Mingeng pasalthra lung tilengtu
Buannel ramdai lung dumtu"








ram va chal an tih ang tan chuan lungleng em em a thlir vawng vawng awm tak pawh ani reng ani. A ramva chal ni ve lem lo pawh in, hetiang a ram ngaw hring dup mai han hmuh chuan 'chhawrpial run i iang e' ti a mizoram an lo phuah pawh hi awm tak ani. A picture a lang ang hian a kham pang awih chhe lutuk lai ah chuan thingkung to lo in, hnim chi khat enge a hming pawh ka hre chiah lo, ang hi a to thung a. ral khat atanga en chuan a hring eng deuh nghel a, 2ft vel a sang ani in ka hria.





A thingkung te hi han en chian chuan , nauban leh bawmhar an tih ang chi hi a to fer fur mai a.pu vana beng an tih mai te pawh kha a then chuan a ang dawn dawn in ka hria. hemi vel chung chang hi botany lam a hriatna nei zau zawk ten han ziak thei se la , a ngaihnawm khawp in ka ring. discovery channel lam ah te , amazon rain-forest chanchin a kip a kawi in kan thlir thin a. a ram chheh vel ruah tui tlak, lei hang awm tam leh tam loh dan, a thing kung hrang hrang awm ten an -species a thih mai loh nan a an in chhawr tangkai tlan dan, nung cha cheng te leh ramngaw thing te in lai chindan etc,, han tlawh ve tak ah chuan rilru ah zawhna hlir a rawn lang tup tup zel mai si a.




A ral leh lam, tlang pang awih tak te pawh hi a kal thang chu an lawn thei tho in ka ring,.
'Lasi' te pawh an awm thin lovang maw??
thawnthu hre deuh kan awm em?
ral khat hla deuh a tlang lang te saw 'ramhuai liam kawn' an lo tih thin ang te kha ani thei angem?









Ral khat atanga thlir chuan kan motor kawng thenkhat te pawh hi kham pang awih tlan tak tak ah te pawh alo awm ani awm si a, kan engineer ho te pawh hetiang kham pang a kawng siam thiam chu an fak awm ve khawp lo maw?









a ral leh lam pakhat zawk pang hi chu a awih dan a zal deuh.












...................................???

Friday, July 13, 2007

home is where you hang your hat(hat's)

,



Mi pawh in ke in an kal thei alawm, ti rilru chung in (four wheel drive motor angai a, kan kal na kha two wheel drive chiah ani bawk sia), Reiek tlang lawn chu kan han ti ve tan a. phai a awm rei ve leh tawh tan chuan zuam ang ngawt alo ni lo. vanneih thlak deuh mai in sneaker ka lo bun hlauh mai a , kawng kal a ti awl sam sawt mai.


mahse a kawng ke a kan kal tan chiah khan , motor a kal lova ke a kan lo kal kha kan ti fuh ta zawk hle in ka hria.fur ruah tui in a kawng alo chiah
hnawng tawh si a, kawng zau tak ani lem lova, enge maw hlek a kawng thlang liam theih na mai ani tih ngaihtuah chuan ke a kal kha alo him zawk dawn ta in ka hria. sap ziak tu pakhat pawh in 'pilgrim' chu khawi hmun tlawh pawh ani thei a, ke a kal emaw , motor a kal emaw, sakawr chung a chuan pawh ani thei a, mahse a tlawh tu rilru kha a pawi mawh ber chu ani , alo tih ang in, ka kal tum na rilru nen a ngaihtuah chuan muang chang a ke a kal dalh dalh kha alo nuam ber mai zawk. Trekking ang chi a ka kal ve tawh na ah mizoram ramngaw leh india hmun dang ram ngaw te in an loh na ka tih ve chu, mizoram ram ngaw ah te chuan a thing hlim chin han lut ila alo vawt nghal ruih zel mai a, india ram hmun dang hmar lam emaw chhim lam emaw a ram ngaw ah te hi chuan han kal ve pawh hian mizoram anga vawt nghal ruih hi a awm ve lem lova. eng vang nge maw ni dawn ni? kan ram ngaw te hian tui hu (vapour) hi an pe chhuak nasa bik nge ni anga, a ngaw hi khawih dang lam vak ala nih loh vang zawk ni dawn ni.
muang chang a kal mah ni ila , kal than loh chuan thaw a rang hma hle mai, calorie tam tak kan paih anga , kan lung(heart) pawh in hna a thawh that theih phah leh zual ang chu ti chung zel in kan kal tauh tauh mai a.
motor in kal ta ila kawng nal nen , kut pahnih a , a rem na lai lai a theih pa tawp a in vawn beh tum in kan chuang anga, chuta chhap ah rilru ala chawl lo em em zui anga, kal chung a mahni rilru a lang duh duh han sawi vel pap pap te chu tih theih ngaihna a awm lo. ke a kal chuan duh duh zawng kan sawi pah nghal zel mai a, a nuam dang lam ve khawp mai.

kawng nal a motor a chuan chung chang han sawi tak zel ah chuan, vawi khat mamit kan kal tur kan hman hmawh deuh avang in zing dar 5;30 vel ah first flight(bus service tiin an ko bawk!!) kan lo phar ding a, kan chuang ve ngawt mai a. a kawng pangai ah chuan a nuam ang reng fu, bul a thu te nen kan inkawm tlang mar mar thei a.mahse dampui ngaw kan han pal tlang zet chu , ip zawr zawr na tur a tam hle mai. kan chuan na bus kha motor dang nen an in pelh dawn apiang in chuang ngam lova chhuk an awm ziah a, a chhuk zing ah chuan a hnu hnung ber chu ka ni ngai lo ve ziah bawk in ka hria. a bus tukverh atang khan han dak ila , a bus ke rah chin bak kha chu kham ani nghal deuh mai a, tlem in han tleng se la chu , khu tah ani nghal mai in ka ring.
"their general expression of wonder is 'amakehoh!(amak e aw ani zawk mai thei) which they repeat to each other over and over again, when anything more astonishing than usual excites their interest.(the lushai expedition 1871-1872 by R.G.Woodthorpe, Lieu Royal Engineers, first edition :London 1873) he mi ang deuh hian a mak e aw , tih loh leh ehiauuu, tih ani tawh mai.
dampui ngaw kar kawng chho Bus a han tlan chhoh meuh kha chu kan hla phuah tu lar tak pakhat
'Aw Lalpa that zia hi
Han tem chhin ve teh reng u'
tih hla phuah tu hi ka bul ah thu ngat se lang chuan, 'hei minute tin, second tin in,Aw Lalpa that zia hi kan tem chhin reng alawm' tiin ka chhang ngei in ka ring.
'sakeibaknei vanglai an riltam pawh in
tlakchham reng ka nei si lo'
dampui ram ngaw chu sawi loh , mizoram pawh sawi loh India ram ah chuan , gujarat state a Gir tlang ah chauh sakeibaknei hi awm in an sawi sia.dampui ngaw a , kawng nal em em a bus a chuang te chuan sakeibaknei kan hlau pha lo hrim hrim in ka hria. a hla a sak lam ah chuan kan tui pui tlang em em chuan ahriat a. china ram milem ziak ho a -dragon an tih ang alo chhuah na pawh hi sakeibaknei tho hi ani in an hriat teh tlat chu!! china ram chhung ah hian sakeibaknei hi a awm si lova, mahse an ram pawn a zin chhuak ten a taksa ruangam vel an sawi atang khan sakeibaknei lem ang tur a an rin kha an ziak ta a, kum tam tak an in lak chhawn zel hnu chuan chinese dragon hi alo chhuak ta ani an tih teh tlat chu!!!. mizoram ah pawh sakei an kah vel leh an hlauh nasat zia chu (sakei ti pawh a ko ngam lo in sapui tiin an ko thin in an sawi a)a hriat a, mahse sakeibaknei kher chu mizoram chhung ah hmu an la awm lo in ka hria.Bible leh missionary te zirtir na atang in rinna mit in sakeibaknei hi kan hmu tlang in kan hlau tlang ni awm tak ani.!!

he thing hming hi 'thing thiang' tiin min hrilh a. han hawi kual vel khan, thing hming ka hriat loh zia ka in hre chhuak leh zual. kan en kual vel khan 'khiang thing' bak a hming hriat ka nei mang lo nia maw le!!kan pi leh pu te kha chuan , a thing hming chu sawi loh, mei a tuah tur a tha te, khuang siam nan a tha te, in sak nan a tha te an hre vek awm si a, hriat chu sawi loh a thingkung an kih hnu a, a a kawr an thel vek hnu ah pawh a thing'ti' atang khan eng thing nge anih an hre thei awm si a. chu chu sawi loh 'sava' leh ramsa in an tlan a an ei duh chi te an hre hrang vek awm si a, ram ngaw kar a cheng chuan, sikul ah zir lem lo mahse an nun khaw chhuah na tur chu an zir nasa ngawt in ka hria.an in zir sa tliah ani lova, an thil zir te kha, ataka an nun a, an hman nghal ala ni zel leh nghal a, thil zir theuh theuh ah kan in bel hleih ngawt in ka ring thin.
thing thiang hi thawnthu ang deuh a an sawi na ah chuan, thing thiang ah chauh hian sava pakhat 'riak maw sava' chu a riak duh ani an ti thin a. riak maw sava hian thing hrang hrang ah riah na tur a zawng kual a , eng thing mah in riah nan an lo in phal duh lova, thing thiang chiah hian alo phal a, chuvang in riakmaw sava hi thingthiang ah chiah a riak thin tiin an sawi a,'riakmaw va ang' tih hla thu alo chhuah na te pawh hi ni ngei tur ani.
tunlai ang ah 'riakmaw sava' la hmu lo tam tak kar ah hian riakmaw chu eng ang in nga kan sawi tak ang? william shakespeare an ' chhungte/thiante pawisa puk min dil tur a kan rin te kan hmuh hreh thin zia a sawi ai pawh khan ala zau zawk in ka hria.
pawl chhuak ti a an sawi mai mi pakhat thusawi ka hriat ve chu "thlarau thianghlim hi riakmaw sava ang mai hian aizawl khaw chhung ah a thlawk vel a,
mission veng ah , synod office ah thlawk lut in,
"riakmaw," a va ti a
"dan" an lo tih khum a
kulikawn ah catholic hmun pui ah thlawk phei leh in
"riakmaw" a va ti leh a
"pope" an lo tih khum leh a ..etc vel in a sawi thlum nasa mai.....
mahse pawl chhuak ho in ah khan va kal ila
"riakmaw" va ti ve ila
"pawl pawl ti lo pawl kan ni" min lo tih khum ve mai angem?he2

Sunday, July 8, 2007

@Reiek-III


Pum; hei hi thirdeng in a mei chhem na ani. thingkua chhung ah hmawlh a hmawr a ar hmul tih buk an rawlh lut a(piston ve ang ani ang chu) chumi chu hawlh luh /chhuah zawng in thli a siam ta a, a bul a thuk ah hian thli chu an chhem tir .








Ar awt. hei hi zin vei vah na a ar an ken tel dawn a an dah na thin ani.ding lam pang ah hian kua a awm a, ar in a lu a rawlh chhuah na tur ni awm tak ani.













bawhbel; zawlbuk luhna tur a kawng khar aia an hman ani a.a hnum tliang hlurh mai. an hman lai hun hian kekawr an la ha awm si lova. puan an veng mai ani awm sia, han kar luh vel te pawh buaithlak deuh tur ani, chuvang chuan an bawh liam ta ni ngei tur ani a.
bawhbel pel a hmeichhia kal lut ngam chu hmeichhe nasa tak an ni an ti thin tiin min hrilh.
tin, a hnung a hmel lang lo chiah a ding hi Pu.K.Laltanpuia chaltlang ani e.(tunge ni ti a min zawh hma in hehehhe).

Bahzar; hei hi zawlbuk chhung ah tlem in an dawh sang deuh a a lem alang ang hian, val upa deuh riah na bik niin an sawi. a hming hrim hrim hi ka hriat mai theih loh chi ani ve anih ka ring, kan tlawh ve lai pawh hian bul a mi te vawi 3 vel lai ka zawt nawn nghe nghe. a tawngkam hrim hrim hi a lo chhuah dan kan ngaihtuah ngial a ka la hre chhuak zo bik lo.






Visitor's Book: hei hi a tlawh tu ten an hmuh dan leh an rilru te an ziah lan na tur a dah ni ngei tur ani a.in pakhat ah khum chung ah an dah a, han en thuak thuak in nitin tlawh tu enge maw zah an awm ziah tih a hriat theih. thu in ziak then khat te;
29/6/07;vawiin hian ruah a sur deuh reng a,mahse nuam ka ti hle,mizo thil hlui ka hriat ngai loh te ka hriat phah a,hlawkpui ka inti hle,hetiang ngaihtuahna nei a lo siam tu zawng2 te chung ah lawmthu ka sawi mawlh2 ani.

it looks like very nice but pass fee is very high,

Dt 1st july.2007 sunday, hian zokhua ah kan leng a, anuam hle mai.mahse lung a leng duh hle mai,tetea te hmangaihi te nen kan leng a,tumah midang leng an awm lova , a reh kher mai,he thu ka ziah lai hian solomona ka mitthla ah i lang nasa hle mai.ka ngai lutuk che.Awm ve la chuan a nuam zual sawt ang.Ka ziah lai che pawh hian ka ngai em em che asin.min ngai ve em?I chhiar hun ah min rawn hre chhuak ve ang che aw.
Mami varte hla "DAMLAI PAR" ah khan min rawn hre chhuak thin dawn nia. mangtha phawt le..............
hemi lehkhabu a ziak te chhiar chuan kan ngai mawh zawng te leh kan rilru a awm te a hmun tlawh tu theuh theuh ah pawh a in ang lo ve hle tih a lang thei awm e.
..................................................................................................................................................................
civillization is the result and not the cause of civillization. what is wanted here is not measures but a man.Place over them an officer gifted with the power of rule;not a mere cog in the great wheel of Government,but one of tolerant of the failings of his fellow-creatures, and yet prompt to see and recognize in them the touch of Nature that makes the whole world kin;-apt to enter into new trains of thought and to modify and adopt ideas,but cautious in offending national prejudice.Under a guidance like this ,let the people by slow degrees civilize themselves.with education open to them,and yet moving under their own laws and customs,THEY WILL TURN OUT, NOT DEBASED AND MINIATURE EPITOMES OF ENGLISHMEN, BUT A NEW AND NOBLE TYPE OF GOD'S CREATURES.- Capt T.H. Lewin.
.....................................

To illustrate the position of the chief, or President , I may mention that in 1866, when on a visit to the village of one of the leading chiefs among the Lhoosai, I was standing talking with him in the path that ran through the village.while we were thus standing , a drunken Lhoosai came stumbling along and finding us somewhat in the way, he seized the chief by the neck and shoved him off the path, asking why he stopped the road. On my asking the chief for an explanation of such disrespect being permitted , he replied, " on the war-path or in the council I am Chief , and my words are obeyed; behaviour like that would be punished by death. here in the village , that drunkard is my fellow and equal." In like manner any presents given to the Chief are common property.- Capt T.H.Lewin
.....................................
Source ;
The Hill Tracts Of Chittagong and the Dwellers Therein
By Capt.T.H. Lewin,
Deputy COmmissioner of Hill Tracts.
calcutta ,Bengal Printing Company ,Limited
1869

@Reiek-II


suvel nge hmui?a hming kan hria em?















hei pawh suvel nge hmui?











khum ban ah thing hmang lo in rua an hmang daih mai a. rua kha rek kua in thil dahna tur an siam leh thak mai a, remchan hmel ve deuh ani. tunlai bang a thil dahna tur puan thui leh eng ilo vel banga kilh beh leh ngai ang hi a ngai tawh lem lo .














chingal thlawr na/bel.....hemi chingal thlawr na tak hi chu , rangva a siam pawh ka hmu ve tawh. mei thuk a vut kha an dah a, tui an leih a, kha mi tui rawn chhuak kha a hnuai ah an lo dawh a. chaw hmeh bai siam nan te(soda la chhuak lo,mahse bai erawh an ei thin tawh bawk sia), inbual nan te an hmang thin. sahbawn la chhuak miau hek lo le!!!!!!...sam rawng tih buan nan te pawh hmang an awm ta in ka hria....hriat ve phak chin ah chuan........enge chhemthei rawh sat hmang a sam herh kir te pawh in kohhran thalai tih pui ni in an herh kir thin a lawm maw le...hehehe

@Reiek-I


mizo khua in rem dan thin ni ngei tur ani a. kawt thler leh thuk awm na te, awm ze fel tak nei in a awm a. tin, mahni duh thu thu a in sak dan siam danglam ngawt theih anih loh hmel ani. tukverh hawn theih zat thleng in dan fel tak an nei in a hriat.
.....................................................................................

A Lushai village is generally situated on or near the top of some high hill or ridge.Those we saw were seldom built on the highest part, but a little away down the slope,apparently for protection against high winds. The houses are constructed on uniform plan;
they are all gable-ended and raised some three or four feet from the ground( hei hi chu in hnuai a inthawi ngaihna thil awm vang anih bak ah ramhuai leh ran nung fa hran te pawh an duh loh vang ani mai thei).The framework is of timber,very strong, the walls and floor being of bamboo matting(dap tiin an ko, neuva khan a khawihli kha dap a cheh tir in a hnai an ti in ka hria) , and the roof thatched with grass(di anih hmel),or with a palmated leaf(thil thek an tih ang hi ani mai thei)common in the hills.
The houses are usually about eighteen feet long by twelve wide, and in front is a large verandah,fitted with hollow basins scooped out of tree trunks(enge ni ang ka hre bik lo)in which rice is husked with long wooden pestles.
(The Lushai Expedition
1871-1872; by R.G.Woodthorpe, Lieut Royal Engineers.London
Hurst and blackett, publishers 1873)
..................................................................................














thangchhuah pa in







her awt.; her awt an her rik ruai ruai leh arpui tui kak ri in an lung a tih len zia an ziak ka chhiar ve tawh....kan lung ati leng ve phak emaw ka hre lem lova?

Thursday, July 5, 2007

Mau rah


mizoram history a pawi mawh tak pakhat chu "ram buai" ti a kan sawi mai, India ram atanga indan tum a beihna kum 1966 a in tan, kum 1986 a MNF leh India ram sawrkar in inremna an ziah thleng a thil thleng te kha ani awm e.

he thil thleng hian a hun lai a cheng te nun leh rilru a khawih nasa ani tih hriat theihna chu, "thawnthu" phuah thleng in a phuah tu rilru a nghawng ani tih a hmuh theih a. kha tih hun lai a mizo thawnthu ziak te kha han chhiar leh hian a thawnthu tlang pui kal dan deuh chu ; rambuai avang in khua sawi khawm ani a, a changtupa bialnu thiannu kha sipai in an pawngsual a, a changtupa leh a bialnu chuan ram buai kar ah aizawl ah night college a kal in an intawng a, chumi hnu ah shillong ah zir zawm in ,sipai a atan loh leh sawrkar hna dang a zawm a.............etc vel ani.
Rambuai kha engvang a lo thleng ta mai nge? tih zawhna chhan tum in , zirtu an awm nual mai a. a chhan bul ber ni a an sawi thin chu "mainland india nen psychological attachment" a awm loh vang ani tiin an keuh deuh ber a. mahse a rawn in irh chhuah tak tak na ber kha chu "mau tam" vang a tam (famine) in a thlen ni te in chhut tu then khat te chuan an sawi a.hemi chhut dan hi lo dik ta se la, mau rah hian mizoram history ah pawi mawh na tak a nei ani.
kum 50 dan ah mau hi par in alo rah thin a, hemi mau an rah chiah hian, sazu te tan ei tur alo pung thur thur mai a, an lo inthlah pung vak mai a, mau rah eitur alo awm loh chiah atang in mihring thlai leh buh leh bal ah an tuan ta a, chu chuan tam(framine) a thlen ta thin ani, tih ania.
kum 50 dan a rah hmuh tur awm ve tawk chu a la hmu ngai lo kan awm tak in pho lang ve reng reng ila .a hmu leh tur chuan kum 50 dang nghah a ngaih tawh hmel sia.ka hmuh ve lai hi chuan mau rah chu lei ah a tla tan tawh in , a tiak tan tawh ani.
mau rah tih hi english dictionary ah kan zawng kual ngial a, a awm lo zel mai nia maw le..pu buanga dictionary ah pawh a zawng hmu zo chuang lo .



Saturday, June 30, 2007

Ar bawm theology


hei le Ar bawm theology . hman hun a sawi zawm atan ...he mi ar bawm chhung atanga ar pa lo thang chhuak ngei mai kha, mizopa sana , hun chhiar nan a an hman tangkai tak mai ani thin a. tunlai a sana changkang tak tak kan neih hnu ah pawh , inkhawm leh thil tih na vel a mi tam tak an tlai fo thin tho mai a, mahse arpa sana hman lai kha chuan tlai chhia an awm thin awm an sawi khat khawp mai......

ar pa khuang al al hian an lung te pawh ati leng em em thina...

Sunday, June 17, 2007

title awm lo -4



speaker hian vawi khat chu, aizawl bazar ah hmeichhe pakhat in “sangha sweet” a pek chung chang a sawi a. sangha sweet chu thil man to leh dah that rei theih tur chi pawh ani hran pa lova, thil tui em em a han sawi hluai chi pawh ani hran lo mai thei ani.

Mahse , kha sangha sweet a dawn tum kha khawvel a a hlim ber tum ala ni hial awm e, tiin a sawi a. tunge sangha sweet chu pe a, a sangha sweet pe tu nen chuan enge an inlaichin na tih chu sawi thui vak lo mahse la rilru ah chuan rin dan a nei nghal ani. Sangha sweet chuti em em a hlimpui na chhan chu a pe tu in a pek na thinlung , kha a ngaihtuah in a hlim em em ni tur ani a.

Hemi thusawi ka ngaihthlak hnu kum 8 vel dawn hnu ah, hetiang ang nen a inlai chin ve tho pakhat chanchinbu ah ka chhiar leh hlauh mai a, speaker thusawi hi ka hre chhuak vawng vawng mai ani.

Chanchinbu ah chuan oxford university a psychology and happiness a professor in kum 20 chhung post-doctoral research a tih na a , a thil hmuh ania. Chu a research na atanga a lan dan chuan , mihring te hi kan thil neih man to tak tak ai chuan thil mawl te te leh ho te te then khat te hian hlimna min pe nasa zawk , tiin a zir bing na atang chuan a hmu chhuak ani.entirnan, rangkachak ,lunghlu , leh car man to tak tak te aiin , thil ho te te , letter hlui tih te thlalak hlui tih te hian hlimna min thlen nasa zawk tiin a hmu ani. Kan speaker chuan khawvel ngaih ang chuan degree leh certificate te chu nei ve lem lo mahse la, mihring chanchin zir na lam ah chuan professor pa nen hian an hmuh dan a in ang hmel khawp in ka hria.



Friday, June 15, 2007

title awm lo -3


sawmna siam hun ah “ding” ve ta lo ila, counseling class a kan pawl te zawng zawng hi ding vek ta si se la, keimah chauh ka awm tawh dawn tihna ania!!!,ding ta ringawt ila, a hnu ah thil sual lo ti leh ta si ila tun a din ngawt hi enge a sawt na awm ang?.. mahni mihring a theih ang tawp chuan , mi fel ti a kan ngaih ho nun dan ang chuan nun tum ta ila, vanram ka kai phah angem?kristian missionary te mizoram an lo luh hma daih pawh khan , pathian chu a awm tawh awm si a, kha mi hma pawh khan mihring chu an thi ve tho anga, khang mithi tawh te khan kristian zirtir na an hre awm si lova, an tan hriat ngaihna a awm bawk si lova, an thiam loh ani bawk lova, vanram an kai vek angem? An chanchin chhiar chuan an vai chuan an kai vek a rinawm si loh a, chuti ni se la meidil an tla vek dawn tihna em ni? An tlak vek pawh a rinawm bawk si loh.Duhthlanna sang ber ka thlang ta tih mi dang hriat tur atan ka “din” an phut tlat mai, mahse kha mi duhthlanna sang ber thlang tawh ten , khawtlang, chhungkua, eizawn na, etc vel a an awm dan tur thlap thlap , thusawi leh tawngtai mai ni lova a tak a hmuh a kan in teh tlan thlap thlap theih tur, ;“ding” ho rau rau zing ah tunge vanram kai zui anga , tunge mei dil tla tur,tih lah chu teh na fel fek fawk , kan hman tlan thin a awm em tih kan ngaihtuah ngial a!!

Speaker in sawmna a siam hun a “din leh thut” kha chu ka duhthlan na ani.tumah in vanram min kai sak thei lova, meidil min tlak sak thei bawk lo.ani tak a kristianna mizoram a lo luh hma kha chuan, pasaltha te an nei a,pasaltha sa kah tur a an ngaih kap te phei kha chu an thih hnu ah pawh , mithi khua satliah ni lo “pial ral” ah fai sa ring in an awm der der tawh tur ang khan ngaihna a awm a. chuvang in pasaltha , sa kap thei nih kha teh na a awm a , tu pawh in an hmuh theih ania, tawngka ngawt a sawi awm zia a awm lova.sa kap ve thei lo leh ram lam a che vak lo chi tan lah “in lam a thangchhuah” na dan a awm leh thlap mai a.Thangchhuah dan pahnih “ram lam a thangchhuah leh in lam a thangchhuah” an tih ah te hian thil thu hmun pakhat a awm in a lang a, chu mi chu “mi dang te tan hlimna leh ralmuan na thlen “ ani ve ve in ka hria.mahse teh theih leh teh fung chiang tak awm ani. Pasaltha , chuan sa kah tur an tih ang kap kim tur chuan , ramsa dang tam tak pawh a kap tel teuh anga, tin sa leh ral ah , a sul su tu, midang te thlamuan tu anih tel angai bawk a,an hun lai kha chuan sa leh ral hlau a awm an nia , hetiang a khawtlang a chawimawina dawng thei tur an siam pawh hi an nun khaw chhuah nan a tul reng bawk a. chutiang zel in in lam a thangchhuah pa pawh in a ro sum te hmang in khawtlang a hrai a, a sum seng in khawtlang a ti hlim a, an hun lai a thil tangkai tak ani, kawngpui leh electric te lo hmang in lo tangkai viau tawh se la chuan , in lam a thangchhuah pa chuan a ti hlawhtling tel tur in an ngai mai in ka ring.tunlai tawngkam tak in –right, chu a neih rual in –duties a nei tel nghal bawk ani.

Theih tawp chhuah in “ram lam ah leh in lam a thangchhuah dan “ kan neih sa te hi a enge maw zawk zawk hlen kim ta ila, “pialral” ah ka lut thei , mahse “van ram “ ka luh theih leh theih loh erawh a chiang chuang lo. Speaker in sawmna a siam hunah “ding” ta ila,min hmu tu te leh ka “ding” tih hria te chuan vanram a lut tur in min sawi ang,mahse ala chiang chuang lo, then khat chuan min kai tir chuang lovang. Din rik ngawt a sawt si loh chuan, khawnge a taka hmuh a, tu pawh in an teh theih tur kan teh fung chu?rilru leh thinlung ah tiin ngaihdan a awm mai thei, mahse mi rilru leh thinlung tak tak in hriat sak hi khawtlang ah chuan thil harsa ve tak mai ania. Mahni in thlang kawng hmang tu te tan a hrehawm tur deuh a, tui hman tawh hnu luan na siam tlat te pawh, an thinlung ram a fel phawt chuan , meidil an tla ngawt bik awm si lova!!! A chhan chu sual kan hrilhfiah dan ah kan sawi khat em mai a, mei dil tlak na khawp em ani lo pawh ni fahmiang!!!!!!mahse tu a te pawh in nuam kan tih phah chuang lo chu anih hmel ani. Vana pa hun lai te kha chuan, pasaltha ten an tih tur chiang tak , mi dang te pawh in an hmuh a an teh theih vek tur a awm a, tawngkam thiam a “pialral” in kai tir mai theih ani lo.

Keimah hi ka buai nge ni a, buaina khawvel ah hian kan buai tlang zawk tih ngaihtuah rauh rauh chung in , speaker in sawmna a siam hun chu ka nghak ran mai a.

Friday, June 1, 2007

title awm lo -2

Tlai chaw ei a lo hun, mihring anga chhut a , a chaw hmeh hming tarlan chuan hmeh tha tih tur chu kan ni lo. Mahse belpui lian pui a, dailuah chhum , a han dan em em la hre ve lo tan chuan tui tak ani. Tomato rawt leh dailuah , thir no a dawh kha kan han chawi khu vat vat mai a, chaw thleng vei lam a keng in kan han bar a, hmarchapui leh tomato rawt sawm nen a han hmeh chuan , ei teuh bak chu ngaihtuahna a awm tawh lo.a chak leh chak loh lam chu ka hre chuang lova, mahse taksa mamawh zawng tur pawh in chhut se la, a –quality anga an ngaih tawk phu hruk zo vek tur chuan a –quantity ang zawng khan kan ei ve tawk chuan ka hria.

Chutah –lesson thar speaker in a chhawp chhuak leh ta!!!!!!!pulpit sir a blackboard lianpui mai ah chuan –map a lui luang ang deuh mai hi pahnih an luan tir a. a in fin na lai ah chuan “duh thlan na” tiin a ziak ta in ka hria…a lui hmawr pahnih ah chuan “vanram” leh “hrem hmun” tih hi a ziak kalh a. duhthlan na pahnih kan nei thei a, van ram kawng nge kan thlan dawn hrem hmun kawng, ?a kawng chu in per san tak ani a lem a ziah ang chuan. A sawi zau nasa khawp mai. Mahse!! Zan mut a lo hun a, speaker in a lem a ziah ang kha room bang a ziak thiam an lo awm ve fur mai …an han sawi khawm laih laih a,,,, a then kha chuan hrem hmun thlen tep tawh pawh hian “duhthlan na” a inzawm na a let leh in …heti hian vanram lam kawng ah a zawh leh theih a” an ti leh tlat pek mai…

A ril zual te phei chuan, speaker khan , Bible a juda ho –genesis chiah a sawi a, Chinese genesis a sawi tel lo. Chinese genesis ah chuan “a tir in thil engmah lo mai hi a awm , hluun mai a, a lian em em mai a, chu chuan hun rei tak a duh a” tih anih kha . an han ti pang pang a, genesis lam a bel vak lo chu blanket a in lu khup in , blanket hnuai ah mi thusawi chu kan lo nuih pui ve hak hak ringawt mai a.

Hetiang a phu sa ber ber te hi “counseling class” a ka thutpui te an ni tlat mai bawk sia.kan “var pawh” lo tlang ka ti dawn nge “kan var pawh tlang “ lutuk zawk ni. Counseling class awm reng reng ah khan , a ti rei ber kan ni ziah a, campers dang te an zai khawm that that tawh lai hian , kan class ve zawng kan thiam thei lo tlang ani ange , kan la in hnial pang pang zel a.

“anih leh isaka tih loh chu , Israel puipa te anga sawi ho hian nupui pakhat aia tam nei an nih loh leh hmei nei deuh vek an nia eng vang nge ni ang?an tan vanram kai na a dal lo em ni?”

“an hunlai ang anih vang aniang”

“an hun lai ang tih ngawt ni se la, kan hun lai ang ti ve ta ila, a hun in a her chhuah pui ania , ti ve ta zel ila, enge sual ni ta ang”

Counselor meuh pawh in hnial a sawt tawh lo ati nge , tan na phet zawk ni, an kal sawn lawk a. counselor kal sawn zawk lai chuan , a hnial pui pa chuan ,

“a chhanna chu ka hre reng a, isaka te leh Israel pui pa te kha chu thuthlung hlui hun lai ania, pa hun ania, chu mi hnu ah fapa hun a awm a, tunah chuan thlarau thianghlim hun ania, a hun a zir zel in a danglam ve zel a, tih tur ania, kan counselor hi a la junior anih hi, a hre lo ho em mai, pathian thu ah chuan tumah in min hnial dang lovang, counselor-pension kha ka ni ve miau a“ an tih meuh chuan nuih thraw bak chu tih tur avang khawp mai……..

Chu tah “zu” chung chang ah inhnial na tawp hlei thei lo an chhuak leh a, mizoram chanchinbu a zu chung chang an thil ziah thin zawng zawng an rawn sawi chhuak ta vek emaw tih hnu ah counselor chuan bible chang pakhat “zu reng reng in suh” tih kha an sawi hlauh mai a.Bible kan han keu sap sap a. mahse “ biak buk chhung ah” tih emaw ni khan alo zawm hlauh mai a. hetiang a duh dan dan a bible chang kan reh bun dawn chuan a dik lovang. Khurbing pa pakhat pawh in , josefa hnena a inlarna

‘ tho la naute leh a nu chu hruai la” tih chang thlan khan, mi nupui fa pawm lai a chhuah pui ve lawp lawp ania, an ti leh tlat mai…buaina khawvel ah hian kan buai tulh tulh nge , hnial kan hrat tulh tulh tih pawh hriat a har ta khawp mai….chutah counseling class dang zawng zawng te chuan, an zawh tawh chu sawi loh , a hnu ah an zaikhawm zo leh tawh a, hun dang hman an inpeih leh at tawh mai. Kan counseling class chiah chu an nghah ani ta mai , chutih lai hun ah tak mai chuan ka beng bul ah hian ka bul a thu , hetiang lam a professional tawh hmel tak mai chuan min rawn be sa sa a……..

“a sermon kal dan atang hian , counseling class kan nei leh nual tawh bawk sia, inhlan thei tawh sawm na a siam ka ring a, ding tur in a sawm ngei anga, lo in ngaihtuah lawk rawh, a tam zawk an ding thup anga, I din ve loh chuan counseling class ah I awm leh angai anga, ding zawng chuan zaikhawm ani tawh mai a,”

Ngaihtuahna a kal thui vang vang hle mai , a hunlai a chen kha chuan………